<div class="version vid4601 iso6393saj" data-vid="4601" data-iso6393="saj">
 <div class="book bkACT">
 <div class="chapter ch1" data-usfm="ACT.1">
 <div class="label">1</div><div class="p"> 1Hei Teofilus ga'a ngoi tini silamo'o, 'au wali ta silefo d&#817;ua tari boku ma sid&#817;a-sid&#817;a mangale wakutu Yesus 'o mulaingi 'ai munara#Luk. 1:1-4 2singadolo toma 'orasa Ma Jou'ongu Madutu 'o sibere Unanga sie da'u soroga. Toma 'orasa Ma Jou'ongu Madutu 'o sibere Yesus nyangu, Yesus rema Ngagara 'Ofi-'Ofi ma kuasa 'o pula'a 'ai bererongo Tai so-soma'a ga'a Unanga ya'u cumutu pasala d&#817;ua. 3Unanga 'o sanga sangisara re 'o sengene pasala i'a, Unanga 'o masijumu re pula'a nana'o ma repe Tai so-soma'a ma di'ara wangere nyagi rata ma dara, la ananga ya waro Unanga mode-mode'e dadunu 'o 'ahu moju. Re Unanga 'o siajele Tai so-soma'a mangale Ma Jou'ongu Madutu 'ai Pareta d&#817;i'i. 4Toma 'orasa gena-ge, Yesus 'o oromo ma'u mete'e Rai so-soma'a mo-moini, Unanga 'o pula'a 'Ai pareta ne ra ananga, &#8220;Awa ngini ni tagi sisoi'i tala limau Yerusalem. Totoma b&#817;ato 'age singadolo Ma Jou'ongu Madutu 'o pula'a Ma Ngagara 'Ofi-'Ofi ra ngini ga'a 'a sijaji pasala d&#817;ua. Ma Ngagara 'Ofi-'Ofi gena-ge Ngoi ta siajele d&#817;ua ra ngini 'au nga'ene.#Luk. 24:49 5Sababu 'a Yohanes 'o baptis ngowa'a reo b&#817;anyo mada'a toma bio-biono i'a, Ma Jou'ongu Madutu 'o baptis ngini rema Ngagara 'Ofi-'Ofi.&#8221;#1:5 Ma ngale: Ngagara 'Ofi-'Ofi 'i 'uci re nu d&#817;egoro.#Mat. 3:11; Mrk. 1:8; Luk. 3:16; Yoh. 1:33</div><div class="s">Yesus 'o pere sie da'u toma soroga</div><div class="p"> 6Wakutu 'a Yesus re 'Ai so-soma'a 'ad&#817;i malomu, ananga 'ad&#817;i sano ra Yesus, &#8220;Ma Jou, 'orasa nange-ne mau dadunu no side'oso Israel manga pamarenta moju bolo ua?&#8221;</div><div class="p"> 7Yesus 'a sangoro, &#8220;Pa'i 'ari B&#817;ab&#817;a masiretene 'a sitantukanga ma wangere re ma wakutu. Mangale gena-ge ngini na disa waro awa, sababu ma haku 'i tegoro tari B&#817;ab&#817;a. 8Mada'a d&#817;uanga i'a ngini ni sanga kuasa wakutu Ma Ngagara 'Ofi-'Ofi 'i 'uci re nu d&#817;egoro. Toma 'orasa gena-ge, ngini ni dadi 'Ari sakisi-sakisi toma limau Yerusalem, toma daeraha Yudea re daeraha Samaria mo-moini re ngadolo toma dungia sitabi donga.&#8221;#Mat. 28:19; Mrk. 16:15; Luk. 24:47-48 9Yesus 'o kanau so'o gena togumu i'a, Ma Jou'ongu Madutu 'o sibere Unanga sie da'u soroga ra ananga manga biono re 'ad&#817;i tatamo ie Unanga singadolo 'o kakamo 'i sao Unanga singadolo ananga 'U od&#817;i'i riwara.#Mrk. 16:19; Luk. 24:50-51</div><div class="p"> 10Toma 'orasa ananga 'ad&#817;i tatamo ie moju da'u diwanga wakutu Yesus 'o pere toma soroga, kage-kage ngowa'a nga mud&#817;id&#817;i ga'a manga pakeanga bu-bud&#817;o 'ad&#817;i made-de'oso ra ananga manga gagoro. 11Ananga 'ad&#817;i kanau, &#8220;Hai ngowa-ngowa'a Galilea, i'a sa'olo ngini ni made-de'oso 'age re ni tatamo da'u diwanga? Yesus, ga'a Ma Jou'ongu Madutu 'o sibere da'u toma soroga ra ngini ninga biono, d&#817;uanga i'a dadunu 'O sapolo moju ma duhu 'i ma tero sa'olo ngini nu od&#817;i'i Unanga 'o pere toma soroga.&#8221;</div><div class="s">Yudas 'ai nga-ngali</div><div class="p"> 12Gena d&#817;ua, Yesus 'ai so-soma'a#1:12 &#8220;Yesus 'ai so-soma'a&#8221; ma ngale: &#8220;rasul-rasul&#8221;. 'ad&#817;i 'uci da'u Polono Zaitun tala, 'ad&#817;i mad&#817;ibo toma limau Yerusalem. Sau gena-ge ma gid&#817;anga d&#817;a kilo moi si'a limau Yerusalem. 13Wakutu Yesus 'ai so-soma'a 'ad&#817;i ngadolo d&#817;ua toma limau Yerusalem, 'ad&#817;i tagi toma wala ga'a ananga rad&#817;i tud&#817;u taunu re 'ad&#817;i pere toma kamara da'u re'u. Ananga gena-ge: 'a Petrus, Yohanes, Yakobus, Andreas, Filipus, Tomas, Bartolomeus, Matius, Yakobus ('a Alfeus 'ai ngowa'a), Simon ('o dadalara masala nagara Israel) re 'a Yudas (Yakobus 'ai ngowa'a).#Mat. 10:2-4; Mrk. 3:16-19; Luk. 6:14-16 14Ananga gena-ge mo-moini 'ad&#817;i malomu tau-taunu di'a 'ad&#817;i manyiata. Ananga 'ad&#817;i manyiata ma'u mete'e we-were'a, ga'a 'ad&#817;i mete'e re 'ad&#817;i de-de'oso 'a Yesus 'au nga'ene, re ngo Maria, Yesus 'ai ngina, re sidogo 'a Yesus 'ai no-nongod&#817;u.</div><div class="p"> 15Toma wangere rimoi, 'age rema ngowa-ngowa'a ngaku Yesus 'ad&#817;i malomu (ananga d&#817;a nga latu moi re nga nyagi romod&#817;id&#817;i). Toma 'orasa gena-ge, 'a Petrus 'o te'oso toma ngowa'a repe gena-ge manga sigolona re 'o kanau, 16&#8220;Ioronongod&#817;u ngo-ngaku rimoi, 'oru ga'a silefo pasala d&#817;ua toma Boku 'Ofi-'Ofi, gena-ge balasu 'i dadi. Ma sid&#817;a moju Ma Ngagara 'Ofi-'Ofi 'i sigaraki 'a Daud 'ai 'akala re sinyingara, la unanga 'a siajele mangale 'a Yudas ga'a 'o sigasa ngo'omo ngowa-ngowa'a ga'a 'ad&#817;i cako'o 'a Yesus. 17Unanga gena-ge 'o osama nanga nyo-nyoimi re unanga 'o sanga cumutu di'a singadolo Habari Roanga ma'u mete'e ra ngene.&#8221;</div><div class="p"> 18(Yudas gena-ge ro sanga tana'a reo bo-bangu. Unanga sanga bo-bangu gena-ge sababu 'o dadi sae'e di'a ngowa-ngowa'a ga'a 'ad&#817;i cako'o 'a Yesus. Toma tana'a gena-ge, unanga 'o masisengene kara 'o eta'a#1:18 &#8220;unanga 'o masisengene, kara 'o eta'a&#8221; bolo &#8220;unanga 'o makole singadolo sengene, kara 'o eta'a&#8221; re 'ai po'olo 'i pici singadolo 'ai ga-gale mai otiti simoini.#Mat. 27:3-8 19Ngowa'a mo-moini ga'a 'ad&#817;i tegoro toma limau Yerusalem ya 'isene 'oru 'i dadi d&#817;ua mangale Yudas gena-ge. Sababu gena-ge, tana'a gena-ge ananga 'ad&#817;i si'aro'o Akeldama ma ngale: Tana'a Ngaunu.)#1:19 tana'a ga'a ngaunu 'i pa'ala </div><div class="p"> 20&#8220;Gena-ge 'i dadi sababu Daud 'o lefo pasala d&#817;ua tai boku, Mazmur, mangale Yudas ma betongo so'o ne:</div><div class="q1">&#8216;Sieanga b&#817;ato 'ai ngi'i 'i dadi garura;</div><div class="q2">Awa matengo i'a 'a d&#817;egoro toma tana'a gena-ge.&#8217;#Nya. 69:26, 109:8 </div><div class="m">'Age 'i silefo d&#817;i'i ma betongo so'o ne:</div><div class="q1">&#8216;Sieanga i'a 'ai d&#817;e-d&#817;egoro ngowa'a lelegu ya ngali.&#8217;</div><div class="p"> 21-22Sababu gena-ge, ngene balasu wo cumutu matengo di'a ngali Yudas la 'o sakisi mangale Yesus 'o sengene d&#817;ua mada'a dadunu 'o 'ahu moju. Wakutu ngene wo mete'e Ma Jou Yesus 'o tagi le'a b&#817;ato unanga gena-ge balasu 'o mete'e ra ngene d&#817;i'i. Mulaingi 'a Yohanes 'a sid&#817;agi 'ai munara 'o baptis ngowa'a singadolo Ma Jou'ongu Madutu 'o sibere Yesus da'u toma soroga ra ngene nanga biono.&#8221;#Mat. 3:16; Mrk. 1:9, 16:19; Luk. 3:21, 24:51 23Dadi, ananga ga'a 'ad&#817;i malomu 'ad&#817;i cumutu ngowa'a nga mud&#817;id&#817;i: matengo 'a Yusuf, ngowa-ngowa'a ya'u si'aro'o unanga Barnabas (re 'u si'aro'o d&#817;i'i Yustus) re matengo d&#817;i'i 'a Matias. 24-25D&#817;ua ananga 'ad&#817;i manyiata 'ad&#817;i golo'o, &#8220;Ma Jou, Ma Jou na waro ngowa'a mo-moini manga 'akala re sinyingara, 'a Yudas, Yesus 'ai so-soma'a, ro eta'a tai d&#817;e-d&#817;egoro re ro sengene, kara osama toma naraka. Dadi No sijumu ra ngomi ra ananga nga mud&#817;id&#817;i nena-ne No cumutu 'a guna di'a 'a dowanga 'a Yudas 'ai munara sa'olo Yesus 'ai so-soma'a.&#8221; 26Gena d&#817;ua, ananga ya 'a'a loterei lomanga romod&#817;id&#817;i gena-ge, d&#817;ua ma ju-jumutu 'i eta'a ra Matias. Dadi unanga 'o dadi Yesus 'ai so-soma'a. Sababu gena-ge, Yesus 'ai so-soma'a ri totomo nga nyagi moi re nga mud&#817;id&#817;i.</div>
 </div>
 </div>
</div>

Hei Teofilus ga'a ngoi tini silamo'o, 'au wali ta silefo ḏua tari boku ma siḏa-siḏa mangale wakutu Yesus 'o mulaingi 'ai munara singadolo toma 'orasa Ma Jou'ongu Madutu 'o sibere Unanga sie da'u soroga. Toma 'orasa Ma Jou'ongu Madutu 'o sibere Yesus nyangu, Yesus rema Ngagara 'Ofi-'Ofi ma kuasa 'o pula'a 'ai bererongo Tai so-soma'a ga'a Unanga ya'u cumutu pasala ḏua. Unanga 'o sanga sangisara re 'o sengene pasala i'a, Unanga 'o masijumu re pula'a nana'o ma repe Tai so-soma'a ma di'ara wangere nyagi rata ma dara, la ananga ya waro Unanga mode-mode'e dadunu 'o 'ahu moju. Re Unanga 'o siajele Tai so-soma'a mangale Ma Jou'ongu Madutu 'ai Pareta ḏi'i. Toma 'orasa gena-ge, Yesus 'o oromo ma'u mete'e Rai so-soma'a mo-moini, Unanga 'o pula'a 'Ai pareta ne ra ananga, “Awa ngini ni tagi sisoi'i tala limau Yerusalem. Totoma ḇato 'age singadolo Ma Jou'ongu Madutu 'o pula'a Ma Ngagara 'Ofi-'Ofi ra ngini ga'a 'a sijaji pasala ḏua. Ma Ngagara 'Ofi-'Ofi gena-ge Ngoi ta siajele ḏua ra ngini 'au nga'ene. Sababu 'a Yohanes 'o baptis ngowa'a reo ḇanyo mada'a toma bio-biono i'a, Ma Jou'ongu Madutu 'o baptis ngini rema Ngagara 'Ofi-'Ofi.”

Wakutu 'a Yesus re 'Ai so-soma'a 'aḏi malomu, ananga 'aḏi sano ra Yesus, “Ma Jou, 'orasa nange-ne mau dadunu no side'oso Israel manga pamarenta moju bolo ua?”
Yesus 'a sangoro, “Pa'i 'ari Ḇaḇa masiretene 'a sitantukanga ma wangere re ma wakutu. Mangale gena-ge ngini na disa waro awa, sababu ma haku 'i tegoro tari Ḇaḇa. Mada'a ḏuanga i'a ngini ni sanga kuasa wakutu Ma Ngagara 'Ofi-'Ofi 'i 'uci re nu ḏegoro. Toma 'orasa gena-ge, ngini ni dadi 'Ari sakisi-sakisi toma limau Yerusalem, toma daeraha Yudea re daeraha Samaria mo-moini re ngadolo toma dungia sitabi donga.” Yesus 'o kanau so'o gena togumu i'a, Ma Jou'ongu Madutu 'o sibere Unanga sie da'u soroga ra ananga manga biono re 'aḏi tatamo ie Unanga singadolo 'o kakamo 'i sao Unanga singadolo ananga 'U oḏi'i riwara.
Toma 'orasa ananga 'aḏi tatamo ie moju da'u diwanga wakutu Yesus 'o pere toma soroga, kage-kage ngowa'a nga muḏiḏi ga'a manga pakeanga bu-buḏo 'aḏi made-de'oso ra ananga manga gagoro. Ananga 'aḏi kanau, “Hai ngowa-ngowa'a Galilea, i'a sa'olo ngini ni made-de'oso 'age re ni tatamo da'u diwanga? Yesus, ga'a Ma Jou'ongu Madutu 'o sibere da'u toma soroga ra ngini ninga biono, ḏuanga i'a dadunu 'O sapolo moju ma duhu 'i ma tero sa'olo ngini nu oḏi'i Unanga 'o pere toma soroga.”

Gena ḏua, Yesus 'ai so-soma'a 'aḏi 'uci da'u Polono Zaitun tala, 'aḏi maḏibo toma limau Yerusalem. Sau gena-ge ma giḏanga ḏa kilo moi si'a limau Yerusalem. Wakutu Yesus 'ai so-soma'a 'aḏi ngadolo ḏua toma limau Yerusalem, 'aḏi tagi toma wala ga'a ananga raḏi tuḏu taunu re 'aḏi pere toma kamara da'u re'u. Ananga gena-ge: 'a Petrus, Yohanes, Yakobus, Andreas, Filipus, Tomas, Bartolomeus, Matius, Yakobus ('a Alfeus 'ai ngowa'a), Simon ('o dadalara masala nagara Israel) re 'a Yudas (Yakobus 'ai ngowa'a). Ananga gena-ge mo-moini 'aḏi malomu tau-taunu di'a 'aḏi manyiata. Ananga 'aḏi manyiata ma'u mete'e we-were'a, ga'a 'aḏi mete'e re 'aḏi de-de'oso 'a Yesus 'au nga'ene, re ngo Maria, Yesus 'ai ngina, re sidogo 'a Yesus 'ai no-nongoḏu.
Toma wangere rimoi, 'age rema ngowa-ngowa'a ngaku Yesus 'aḏi malomu (ananga ḏa nga latu moi re nga nyagi romoḏiḏi). Toma 'orasa gena-ge, 'a Petrus 'o te'oso toma ngowa'a repe gena-ge manga sigolona re 'o kanau, “Ioronongoḏu ngo-ngaku rimoi, 'oru ga'a silefo pasala ḏua toma Boku 'Ofi-'Ofi, gena-ge balasu 'i dadi. Ma siḏa moju Ma Ngagara 'Ofi-'Ofi 'i sigaraki 'a Daud 'ai 'akala re sinyingara, la unanga 'a siajele mangale 'a Yudas ga'a 'o sigasa ngo'omo ngowa-ngowa'a ga'a 'aḏi cako'o 'a Yesus. Unanga gena-ge 'o osama nanga nyo-nyoimi re unanga 'o sanga cumutu di'a singadolo Habari Roanga ma'u mete'e ra ngene.”
(Yudas gena-ge ro sanga tana'a reo bo-bangu. Unanga sanga bo-bangu gena-ge sababu 'o dadi sae'e di'a ngowa-ngowa'a ga'a 'aḏi cako'o 'a Yesus. Toma tana'a gena-ge, unanga 'o masisengene kara 'o eta'a re 'ai po'olo 'i pici singadolo 'ai ga-gale mai otiti simoini. Ngowa'a mo-moini ga'a 'aḏi tegoro toma limau Yerusalem ya 'isene 'oru 'i dadi ḏua mangale Yudas gena-ge. Sababu gena-ge, tana'a gena-ge ananga 'aḏi si'aro'o Akeldama ma ngale: Tana'a Ngaunu.)
“Gena-ge 'i dadi sababu Daud 'o lefo pasala ḏua tai boku, Mazmur, mangale Yudas ma betongo so'o ne:
‘Sieanga ḇato 'ai ngi'i 'i dadi garura;
Awa matengo i'a 'a ḏegoro toma tana'a gena-ge.’
'Age 'i silefo ḏi'i ma betongo so'o ne:
‘Sieanga i'a 'ai ḏe-ḏegoro ngowa'a lelegu ya ngali.’
Sababu gena-ge, ngene balasu wo cumutu matengo di'a ngali Yudas la 'o sakisi mangale Yesus 'o sengene ḏua mada'a dadunu 'o 'ahu moju. Wakutu ngene wo mete'e Ma Jou Yesus 'o tagi le'a ḇato unanga gena-ge balasu 'o mete'e ra ngene ḏi'i. Mulaingi 'a Yohanes 'a siḏagi 'ai munara 'o baptis ngowa'a singadolo Ma Jou'ongu Madutu 'o sibere Yesus da'u toma soroga ra ngene nanga biono.” Dadi, ananga ga'a 'aḏi malomu 'aḏi cumutu ngowa'a nga muḏiḏi: matengo 'a Yusuf, ngowa-ngowa'a ya'u si'aro'o unanga Barnabas (re 'u si'aro'o ḏi'i Yustus) re matengo ḏi'i 'a Matias. Ḏua ananga 'aḏi manyiata 'aḏi golo'o, “Ma Jou, Ma Jou na waro ngowa'a mo-moini manga 'akala re sinyingara, 'a Yudas, Yesus 'ai so-soma'a, ro eta'a tai ḏe-ḏegoro re ro sengene, kara osama toma naraka. Dadi No sijumu ra ngomi ra ananga nga muḏiḏi nena-ne No cumutu 'a guna di'a 'a dowanga 'a Yudas 'ai munara sa'olo Yesus 'ai so-soma'a.” Gena ḏua, ananga ya 'a'a loterei lomanga romoḏiḏi gena-ge, ḏua ma ju-jumutu 'i eta'a ra Matias. Dadi unanga 'o dadi Yesus 'ai so-soma'a. Sababu gena-ge, Yesus 'ai so-soma'a ri totomo nga nyagi moi re nga muḏiḏi.

Makinig sa Yesus 'ai so-soma'a 1