Lûkə 1
1
1Ǎ Tiyófílɔsə, mɔ a ɛdúbɛ́ baʼ jǐta bá núŋí púndá álí tîl misam ngə mí bwə́lání áwútitîn wú sə. 2Bá tílí mulimlim ngə sí wúkíní á baʼ ábə́ bá míní na mǐ má bɔ́ butya á bíbutílí. Bɔ́ pə́ bá lúfú Ɛyala ɛ́ Dyǔ. 3Áfánikə̌, mi pə́ awə̌ n wúkú misam mî ti á bibutílí, n kaní nána n nuŋ púndá álí til wə̂ misam mî nfɔ́ nfɔ́. 4Ɛyî ɛ́ bwə wə́ ɛ bí mbálɛ tɛ́ŋgɛnɛ misam ámə́ ɛ́ məní ɛ bî.
Áŋgɛl ɛ pilí təlí á Zakaríya
5Á púndá ɛyə̌ Hɛ́rɔdə a bílíní kə̂ŋ ɛ Judéya mɔ nfɔ́ a bílí awə̌ bá bílíní ɛ bə̌ŋ bá Zakaríya. Zakaríya a bílí prísə á nja mú Abíja. Mwalân m mɔ a bílí Ɛlísábɛtə. Mɔ́ pə́ á n fí á litúmbá lí prísə Árɔnə. 6Bɔ́ bábɛ̂ bá bílí baʼ ábə́ bá tyə́bí sîm á wúsú wú Dyǔ. Bá bílí ɛ kɔŋgɔ́ mambéndá na maléyá má Sáŋgúwə́ Dyǔ másə́sə̌n. 7Bá sî n wɔ́ŋ bǎn á ɛ́tútú nána Ɛlísábɛtə a bílí ɛkumba ɛ́ mwálân. Bá m mə̌ ɛ́ jin bwâm bwâm.
8Bún bufɔ́ Zakaríya a bílí ɛ bwə̌ ɛbulú ɛ́ mɔ ngə prísə á Tɛ́mpɛl ngə ɛ́ bílíní púndá ɛ́ mɔ. 9Ngə ɛ́ bílíní ɛləm ɛ́ bɔ, mɔ́ bá pwɛ́síní álí wɔ́kí wutúwa á tíbili ɛ jabeya. Álí pwɛ mɔ́ bá wáŋgú mbambaʼ. Áfánikə̌ a kǐ á Tɛ́mpɛl ɛ Dyǔ. 10Ngə a bílíní ɛ wɔ́kí wútúwa, limuti lí bâʼ lí bílí á ɛbúkatîn lí nuŋá makáni.
11Ti áŋgɛl ɛ́ Sáŋgúwə́ ɛ pílí á mɔ təlí, ɛ tyə́bí á pɛsi ɛ ɛkɛ́ ɛ́ mbâ álí wútán tíbili ɛ jabeya áfə́ a bílíní ɛ́ wɔkí wútúwa. 12Ngə Zakaríya a míníní áŋgɛl, a nyákí, ti bɔŋ bú kúwí mɔ́ jǐta. 13Ti áŋgɛl ɛ pɔŋí mɔ́ nána, Zakaríya, ɛ si wú mbúʼ. Dyǔ lí wúkí makáni má wə. Mwalân n wə, Ɛlísábɛtə a yɛ́ wə mwǎn, ɛ́ bəŋ mɔ́ Jɔnə́. 14Mwǎn ani á panán wə munyɛŋgɛ jǐta. Baʼ bápə́pə̂ jǐta bá wú munyɛŋgɛ á liyá lí mɔ. 15Ɛ́ bá nǎ á ɛ́tútú nána mwǎn ani á bá mɔ a mbímbí á wusú wú Sáŋgúwə́. A sî mwáká mǐm má wâ, tɔ̌ yǔm tɛ́ ɛ́yə́ ɛ́ kpútí. Butya á liyá lí mɔ, tinə m mɔ á lwín na Mudî ámə́ n Sáŋí. 16Á timbí mbí milə́m mí baʼ bá Ísrɛl á Sáŋgúwə́ awə̌ a dí Dyǔ lí bɔ. 17Ǎ kə á wusú byáná Sáŋgúwə́ ǎ paʼ. Ǎ wɔ́ŋ mudî na ngínya mulimlim ngə Ɛláyíja, nlakwa-a-mudî, á lâʼ basáŋ na bǎn bá bɔ. Á bwə̌ baʼ ábə́ bá kpútí milú á Dyǔ álí pəlan na álí wɔ́ŋ libyɛ́ ngə baʼ ábə́ bá tyə́bí sîm á wusú wú Dyǔ. Nǎ kə̌ á bunsání lipaʼ lí Sáŋgúwə́.
18Zakaríya a kɔndɛ́ áŋgɛl, “Yán m bwəní m bí nána ɛ́ bá nâ? Mí mə́ ɛ jin jǐta, mwalân m myə pə́ amə̌ ɛ jin jǐta.” 19Áŋgɛl ɛ timbí mɔ́ nána, “Mi n dí Gébrelə nkə̌ a ndúm awə̌ ǎ bwə ɛbulú ɛ Dyǔ. Dyǔ lí lúmí mi álí panán wə ndúm ɛ mbâ ɛnín. 20Ngə ɛ dúbɛ́ní yǔm ɛ́yə́ m byábíní, ɛ́ tîm ɛ́búbú kə́ŋkə́ŋ ta á púndá ɛyə̌ misam ámə́ m byábíní mí bwəlání. Misam mínán mísə́sə̌n mí bwəlan á púndá ɛyə̌ mí lɔ́líní a bwəlan.”
21Á púndá ɛni ɛsə́sə̌n bá bílí ɛ sǐnj Zakaríya á ɛbúkatîn, bá bílí manyáká á ɛ́tútú nána a dyɛ̌ á Tɛ́mpɛl átin jǐta. 22Á púndá ɛ́yə́ a nyítíní a púliyǎ ɛ byá na bɔ́. Yɔ̂ bá bí nána a kfúndí biyúŋgu á Tɛ́mpɛl. A bwəlání makɛ́ má mɔ ngə a sî m púlání ɛ byá.
23Ngə Zakaríya a malíní ɛbulú ɛ́ mɔ á Tɛ́mpɛl, a timbí a ndáʼ ɛ́ mɔ. 24Á mbísi púndá mwalân m mɔ Ɛlísábɛtə a kúwí wutû. A dyɛ̌ á ndáʼ ngɔn ɛ́tân. 25Ti Ɛlísábɛtə a byábí nána, “Á shúkán Sáŋgúwə́ a wúnjání mi, a fúlí pə́ mí wusɔ́n áwútitîn wú baʼ bá myə.”
Áŋgɛl ɛ pilí təlí á Meríyə́
26Á púndá ɛyə̌ wutû wú Ɛlísábɛtə wú pílíní ngɔn ntyú, Dyǔ lí lúmí áŋgɛl Gébrelə á nkí n Názarɛtə, á ɛ́kumbu ɛ́ Gálilî. 27A kanání ndúm á wúkɔn ábə́ wú bílí ɛwándɛ́ ɛ́ Josɛ́fə. Josɛ́fə a n fí á nja mú kə̂ŋ, Devídə. Dǐn lí mɔ lí bílí Meríyə́. Meríyə́ a sî m mə̌ ɛ́ bí múmân. 28Áŋgɛl ɛ tání Meríyə́, a pɔŋí mɔ nána, “Musaŋgu m bá na wə! Sáŋgúwə́ Dyǔ lí dí na wə, lí mə́ pə́ wə ɛ namsɛ́ jǐta.”
29Ɛ́yî ɛ́ tákí Meríyə́ á nlə́m jǐta, a bílí ɛ kaní ɛbú ɛ́ másambán mâ á nlə́m. 30Ti áŋgɛl ɛni ɛ byábí á mɔ nána, “Á Meríyə́ ɛ si báŋ, nsimá n Dyǔ n dí na wə.” 31Ɛ́ kú wútû, ɛ́ yɛ́ mǎ mumân, ɛ́ bə mɔ́ dǐn lí Yésuwə. 32Mwǎn ani ǎ bá mɔ a mbímbí, bá bəŋ mɔ́ mwǎn a Dyǔ lí ngvum. Sáŋgúwə́ Dyǔ, ǎ bwə mɔ́ kə̂ŋ ngə sáŋ m mɔ a nyakə́ Devídə á bílíní. 33Á bá kə̂ŋ á nja mú Jekɔ́bə, ta á bwindeya. Janiya lí mɔ lí sî mɛ̌.
34Meríyə́ a kɔndɛ́ áŋgɛl nána, “Yán m púlní ɛ yɛ́ mwǎn ɛ́yə́ mi nan bíyání mumân?” 35Áŋgɛl ɛ pushú mɔ́ nána, “Mudî ámə́ n Sáŋí m paʼ á wə. Ngínya ɛ Dyǔ ɛ́ kfútí wə̂. Áfánikə̌, mwǎn awə̌ á Sáŋí, awə̌ ɛ́ yɛ́ni bá bəŋ mɔ́ bá Mwǎn a Dyǔ. 36Bí nána Ɛlísábɛtə mwǎn-n-nyǎ n wə a lítúmba, mɔ́ pə́ a dí wutû a bunda bú mɔ. Mɔ́ awə̌ bá bílíní ɛ lwí nána a dí ɛkumba ɛ́ mwalân, a dí wutû wú ngɔn ntyú sɔnsɔ́nǎn. 37Ɛ́ dí nâ á ɛ́tútú nána yǔm ká ɛfɔ́ ɛ́ shiyǎ ɛ́yə́ Dyǔ lí sî púlání ɛ bwə.” 38Ti Meríyə́ a pushú áŋgɛl nána, “Mi n dí mɔ a ndutu n Sáŋgúwə́ Dyǔ. Ɛ bá ngə ɛ byábíní. Ti áŋgɛl ɛ makú mɔ́ ɛ kǐ.”
Meríyə́ a kǐ á Ɛlísábɛtə
39Á madû má, Meríyə́ a bwəlí mbunsan shám shám, ti a kǐ a nkí nfɔ́ á Judéya ámə́ n dí á wúkul. 40Ngə a pilíní áwə́, a kwilí á ndáʼ ɛ́ Zakaríya, ti a sambání Ɛlísabɛtə. 41Ngə Ɛlísabɛtə a wúkíní masambán má Meríyə́, mwǎn a kfuwání nyǔ á libum lí mɔ átin. Mudî ámə́ n Sáŋí n lwínjí mɔ́ átin. 42Áfánikə̌ a pɔŋí Meríyə́ na ngɔli ɛnə̂n nána, “Wunam wú bá na wə áwútitîn wú balân básə́sə̌n. Wunam pə́ na mwǎn awə̌ ɛ́ yɛ́ní.” 43Yán ɛ́ bwə́lání nána ɛbú ɛ́ ɛ́dúbɛ́ ɛ́ yín ɛ́ bə́kání mi? Yán ɛ́ bwə́lání na nyǎ mú Sáŋgúwə́ a lɔlí ɛ paʼ á mi? 44Ngə n wúkíní masambán má wə mwǎn awə̌ a dí mî á libum átin a kfuwání nyǔ ɛ́ mɔ na munyɛŋgɛ. 45Dyǔ lí mə́ wə ɛ namsɛ́ á ɛ́tútú nána, ɛ dúbɛ́ nána yǔm ɛ́yə́ Sáŋgúwə́ a pɔŋíní wə ɛ́ bwəlan.
Nkɔ́ni m Meríyə́ álí kɛsí Dyǔ
46Ti Meríyə́ a byábí nána,
“N sákán Sáŋgúwə́ na nlə́m m myə nsə́sə̌n,
47mudî n myə pə́ nǎn wú munyɛŋgɛ na Dyǔ. Mɔ́ a dí Musuŋgedi n myə.
48Á ɛ́tútú nána a yəmbí mi, mɔ a ndutu n mɔ, mi awə̌ n shiyǎ ká yǔm. Butya sɔnsɔ́nǎn álí kə á wusú nyɔnyi tɛ́ ɛ́ byá nána n dí mwalân awə̌ Dyǔ lí namsɛ́ní.
49Dyǔ lí Ngvum lí bwə́lí misam mínə̂n á mi. Mɔ́ a dí ani awə̌ a sáŋí.
50Likini lí nlə́m lí mɔ́ lí bá á nyɔnyi na nyɔnyi tɛ́, á baʼ ábə́ bá dúbɛ́ mɔ́.
51A bwəlí misam mínə̂n na ɛkɛ́ ɛ́ mɔ́mə̌nə́. A páŋí baʼ ábə́ bá dí kfúmba na likani lí bɔ.
52A fúlí bajaniya a bíbuŋ bí janiya bí bɔ, ndé a pusí baʼ ábə́ bá shúlí nyǔ ɛ́ bɔ áshí.
53A kúsí baʼ ábə́ bá taʼ na njɛ na byə̌m bí mbâ, ndé a naní badi bá baʼ na makɛ́ ngɛ̂n.
54A lwínjí likaʼ álə́ a fílíní basáŋ bá sə bá nyákə́, a wúnjání baʼ bá ndutu bá mɔ, baʼ bá Ísrɛl.
55A kaní álí lɛ́fú líkini lí nlə́m á Ábrahâmə na njaʼ n mɔ nsə́sə̌n kə́ŋ ti á bwindeya.”
56Á mbísi púndá, Meríyə́ a dyɛ̌ na Ɛlísábɛtə, ɛ́ kí ká ngɔn ɛ́lán, ti a timbí á nkí m mɔ.
Li yá lí Jɔnə́ a Dumsɛ
57Á mbísi púndá, púndá ɛ li jyɛ́ ɛ Ɛlísábɛtə ɛ pilí. A yɛ́ mǎ mwǎn a mumân. 58Baʼ ábə́ bá bílí ɛ dyɛ a mandáʼ ámə́ má wútání litúmbá lí mɔ, bá sɔ́ntání nána, Sáŋgúwə́ a bwəlí mɔ́ nsam nə̂n, ti bɔ́ pə́ bá wúkí munyɛŋgɛ na mɔ́. 59A púndá ɛyə̌ mwǎn a pílíní madû wam, bâ wɔ́ŋ álí bwə mɔ wulɛ́ná na álí fá mɔ́ dǐn dí sáŋ m mɔ, Zakaríya. 60Ti nyǎ a byábí nána, “Ǎ yě, dǐn dí mɔ lí lɔ́lí ɛ bá Jɔnə́.” 61Ti bá timbí mɔ́ nána, “Mɔ ká nfɔ́ a shiyǎ á litúmbá lí nyə awə̌ a wɔ́ŋí dǐn lî.” 62Áfánikə̌ bá byábání Zakaríya na makɛ́ nána, a pɔ̂ŋ dǐn álə́ ǎ saní na bá bə̂ mwǎn. 63Zakaríya á yɔ́mbí na makɛ́ nána bá bə̂ mɔ ɛkúm. A tílí áwə́ nána, “Dǐn lí mɔ Jɔnə́.” Ngə bá míníní nâ, bá nyakí jǐta. 64Áfâ áshí áshí, Zakaríya a púlí pə́ ɛ byá, ti a butí ɛ kɛsí Dyǔ. 65Bɔŋ bú kúwí baʼ básə́sə̌n ábə́ bá bílí awə̌, pɔ́li ɛni ɛ kǐ á míkí ámə́ mí bílí á mákul ámǐn á ɛ́kumbu ɛ́ Judéya. 66Bɔ́ baʼ básə́sə̌n ábə́ bá wúkí misam mî bá kɔ́ŋgɔ́ní mɔ́ á milə́m mí bɔ, bá kɔndɛ́ nána, “Njá ɛ́bú ɛ mɔ̂ʼ, mwǎn ani ǎ kəní ɛ bá?” Bá bílí ɛ kɔndɛ́ nâ á ɛ́tútú nána bâ m bí nána, Dyǔ lí dí na mwǎn ani.
Nkɔ́ni mú Zakaríya
67Zakaríya sáŋ mú Jɔnə́ a n lwín na Mudî ámə́ n Sáŋí. Ti a butí ɛ byá mísam, á byábá nána,
68“Sí kɛ́si Sáŋgúwə́, Dyǔ lí Baʼ bá Ísrɛl.
Sí kɛ́si mɔ́ á ɛ́tútú nána a pílí álí wúnján bâʼ bá mɔ na álí kɔtɛ bɔ́.”
69A pwɛsí sə́ mɔ a mbímbí á ndáʼ ɛ mɔ á ndutu m mɔ Devídə, mɔ́ a dí mɔ a wə̌ á shuŋgɛ́ sə́.
70Á púndá ɛ nyakə́ a pwɛsí balakuwa-bá-mudî, a lúmí bɔ́ álí byá nána,
71a shuŋgɛ́ sə́ á baʼ bá ɛkfwɛyí na á makɛ́ má baʼ ábə́ bá kfwɛ́ sə́.
72Nâ Dyǔ lí lúfúní likini lí nlə́m á bá sáŋ bá sə bá nyákə́ ngə lí fílíní likaʼ. Nâ lí kaníní nguʼ ɛyə̌ ɛ sáŋí ɛ mɔ.
73Nâni ɛ dí nguʼ ɛyə̌ a mwílíní na sáŋ sə a ntína Ábrahâmə.
74A byábí nána wə̌ti a mə̌ sə́ ɛ shuŋgɛ́ á makɛ́ má baʼ bá ɛkfwɛyí bá sə,
si púl mɔ́ ɛ bwəlí ɛ́yə́ sí sî báŋá.
75A púndá ɛni sí bwəlí mɔ́ na nlə́m ámə́ n sáŋí, na ɛləm ɛ́yə́ Dyǔ lí saní,
á lungɛ́ lí sə lísə́sə̌n.
76“Wə mwǎn m myə bá bəŋ wə nlakwa-a-mudî á Dyǔ lí Ngvum.
Wə́ ɛ̌ kɔ́sɛ́ ɛ kə á wusú wú Sáŋgúwə́, álí tambú mɔ́ mbuka mú lí túm.
77Ɛ̌ bwə baʼ bá mɔ bá bí nána Dyǔ lí mə́ bɔ́ ɛ shuŋgɛ́ á ɛ́tútú nána á laksɛ́ wubî wú bɔ.
78Ɛyî ɛ́ bwəlan á ɛ́tútú ɛ́ likini na nlə́m m mbâ n Dyǔ.
Likini lí nlə́m lî, lɔ́ lí bwə mwɛ́nɛ ámə́ nan fí á mǐn m pánán sə́ lisungɛ.
79Áfánikə̌ baʼ ábə́ bá dí á ɛ́fínjan, na ábə́ bá mə́ ɛ wútán á liwá, bá kwisí mwɛ́nɛ.
Ti sə́ pə́ sí kwísí líbyɛ́ álə́ lí lúfú sə́ mbuka ámə́ nan panán luŋgɛ́ lí musaŋgu.”
80Jɔnə́ a kɔlí, ti mudî n Dyǔ n bə́kí mɔ́ ngínya. A dyɛ̌ a ɛ́sínj kə́ŋ ti áfə́ a butíní ɛ lɛ́fú ɛyala ɛ Dyǔ, a ɛbúkatîn a baʼ bá Ísrɛl.
Currently Selected:
Lûkə 1: bwt
Highlight
Copy
Compare
Share
Want to have your highlights saved across all your devices? Sign up or sign in
